W ostatnich dekadach powstało wiele koncepcji dotyczących mechanizmów rozwojowych oraz narzędzi możliwych do wykorzystania przez władze lokalne w celu stymulowania i kontrolowania procesów zachodzących w mieście.

Chodzi o profesjonalnie opracowane i wdrożone procedury zarządzania, obejmujące:

  • diagnozę sytuacji jednostki samorządowej,

  • budowanie wizji jej przyszłości,

  • formułowanie krótko-, średnio- i długoterminowych celów strategicznych,

  • wyznaczanie scenariuszy rozwoju,

  • opracowanie projektów realizacyjnych oraz ich wdrażanie.

Podejmowanie właściwych, trafnych decyzji strategicznych przez władze jest niemożliwe, jeżeli nie mają one dobrego rozpoznania zmian zachodzących w otoczeniu. Błędne interpretacje i niepełne informacje powodują oderwanie od rzeczywistości. A to prowadzi do utraty znacznych korzyści, i w perspektywie, do katastrofy: wyludniania i obumierania miast.

Dlatego w opracowaniu Komisji Europejskiej pt. „Miasta Przyszłości” podkreśla się, że w zarządzaniu miastami należy skupić się na zrozumieniu możliwych ścieżek ich rozwoju i wybieraniu tych, które są zrównoważone, trwałe, zgodnie z perspektywiczną i wspólną wizją danego ośrodka.

Jednym ze sposobów wdrożenia takiej filozofii rządzenia jest upowszechnienie procesu foresightu. I to zamierzamy zrobić w Białymstoku.

Zrealizujemy projekt FORESIGHT BIAŁYSTOK 2050. Wspólnie z mieszkańcami zbudujemy długofalową, i elastyczną, dostosowującą się do zmian otoczenia, wizję rozwoju miasta do 2050 roku.

Stanowić ona będzie podstawę do opracowania Strategii Białystok 2030.

Foresight (ang. przewidywanie, dalekowzroczność) to proces wypracowujący kierunki rozwoju danej miejscowości lub regionu w wyniku długoterminowej analizy wykorzystującej dialog społeczny, a zarazem przydatne narzędzie służące przewidywaniu i kształtowaniu przyszłości w strategicznym zarządzaniu organizacją.

Foresight to systematyczny, kolegialny proces zbierania informacji o przyszłości i na tej podstawie budowania średnio- i długoterminowych wizji rozwojowych umożliwiających podejmowanie bieżących decyzji i mobilizowanie wspólnych działań.

Foresight obejmuje pięć kluczowych elementów:

  1. analiza i przewidywanie długoterminowych zmian wywołanych przez rozwój społeczny, ekonomiczny i technologiczny,

  2. przewidywanie konsekwencji dzisiejszych decyzji i działań,

  3. opracowanie strategicznej wizji, z której wynikają działania,

  4. udział wielu różnych podmiotów,

  5. tworzenie nowych więzi społecznych.

Przykład: Grupa lokalnych ekspertów z różnych dziedzin, wspomagana przez ekspertów wnętrznych, przy użyciu metody foresight wypracowuje cztery scenariusze przyszłości dla miasta.

Jeden – katastroficzny – zakłada najgorszy z możliwych biegów wydarzeń.

Drugi – optymistyczny – zakłada pojawienie się wielkiego inwestora lub odkrycie nowych złóż surowców naturalnych.

Dwa pozostałe scenariusze są pośrednie i najbardziej realistyczne, zakładają transformację miasta w sposób możliwy do osiągnięcia i jak najkorzystniejszy dla mieszkańców, władz i biznesu. W projekcie biorą udział przedstawiciele wszystkich sektorów: prywatnego, publicznego i NGO, co zapewnia reprezentatywność i szerokie utożsamienie się mieszkańców z wypracowanymi efektami.

Metoda ta umożliwi połączenie istotnych informacji o obecnych trendach i przewidywanym rozwoju miasta z informacjami i potrzebami zgłaszanymi przez mieszkańców Białegostoku. Nowe spojrzenie na przyszłość Białegostoku powinno różnić się od tradycyjnych podejść i być oparte na przewidywaniu, w jakim kierunku w efekcie dotąd podjętych decyzji będzie rozwijać się Białystok i kształtowaniu lub modyfikowaniu tej ścieżki rozwoju w sposób aktywny, z udziałem głównych zainteresowanych, czyli mieszkańców miasta z wszystkich grup wiekowych, społecznych i zawodowych.

Główne korzyści jakie da wykorzystanie foresightu jako narzędzia planowania to:

  • budowa wiarygodnej i spójnej wizji przyszłości Białegostoku,

  • uporządkowanie debaty na temat przyszłych perspektyw i pragnień dotyczących rozwoju społeczno-ekonomicznego Białegostoku,

  • włączenie do otwartej, ukierunkowanej dyskusji nad przyszłością Białegostoku przedstawicieli władz publicznych, przemysłu, biznesu, organizacji pozarządowych, uczelni wyższych, organizacji badawczych itp.

  • sformułowanie korzystnej, innowacyjnej strategii terytorialnej, która może pogodzić punkty widzenia różnych interesariuszy,

  • określenie priorytetów dla przyszłych inicjatyw publicznych i prywatnych,

  • ukształtowanie sieci eksperckich – miejskich „think-tanków”, umożliwiających wymianę wiedzy na temat podejmowanych zagadnień,

  • rozpowszechnienie wiedzy wynikającej z projektów foresightowych pomiędzy głównych decydentów politycznych.

W efekcie, niezależnie od tego kto przez następne lata będzie rządził Białymstokiem, dzięki metodzie foresight nasze miasto otrzyma profesjonalne narzędzie do zarządzania, które pozwoli na prawdziwie zrównoważony rozwój Białegostoku w kierunkach pożądanych przez mieszkańców w perspektywie pokoleń. Foresight Białystok2050 pozwoli na określenie nowych tendencji rozwojowych miasta, pomoże uzgodnić scenariusze rozwoju Białegostoku i zharmonizować działania partnerów społecznych by zrealizować najlepszy z nich.

Motywacji mamy wiele: konieczność stawienia czoła wyzwaniom o charakterze społecznym, demograficznym, ekonomicznym czy też środowiskowym, poszukiwanie idei co do zagospodarowania przestrzennego określonych części miasta, chęć poprawy wizerunku marketingowego miasta.

Żyjemy w XXI wieku i w ten XXI wiek należy wprowadzić Białystok, nie tylko pod względem infrastruktury ale także inteligentnej specjalizacji. To czas bardzo szybkich zmian technologicznych i społecznych, zwiększającego się ryzyka i coraz silniejszego wzajemnego oddziaływania różnych sfer: ekonomii, polityki, ekologii czy gospodarki. W innych miastach projekty miejskiego foresightu najczęściej były inicjowane przez władze lokalne, ale ich realizacja obejmowała różne grupy partnerów społecznych, biznesowych, administracyjnych. Niektóre projekty wspierane były przez uczelnie wyższe i pracowników nauki. Wiele inicjatyw prowadziły specjalnie do tego powołane komitety / grupy złożone z przedstawicieli różnych sektorów funkcjonujących w mieście. Metodyka foresightów miejskich zazwyczaj była podobna. W efekcie realizacji projektów foresight w poszczególnych miastach identyfikowano główne obszary strategiczne. W analizowanych projektach do najczęściej powtarzających się identyfikowanych obszarów interwencji strategicznej należały takie kwestie jak: nierówności społeczne, ochrona środowiska, spójność terytorialna, zmiany demograficzne, zużycie energii, zrównoważony rozwój, starzenie się społeczeństwa, różnorodność społeczna, konkurencyjność miasta.

Wykorzystanie foresightu do zarządzania miastem w odnoszących sukcesy ekonomiczne miastach zagranicznych, ale także i polskich aspirujących do ścisłej czołówki, dowodzi, że może to być narzędzie użyteczne w codziennej pracy na rzecz miasta, a w naszej ocenie jest niezbędne przy planowaniu jak mądrze wykorzystać kolejną unijną perspektywę finansową.

Zapraszamy do współpracy!